Εκθεση Δράσης 5/42 Συντάγματος Ευζώνων Ψαρρού, Αρχηγείο Β. Γκιώνας


ΕΘΝΙΚΑΙ ΑΝΤΑΡΤΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ

5/42 ΣΥΝ/ΜΑ ΕΥΖΩΝΩΝ ΨΑΡΡΟΥ

AΡΧΗΓΕΙΟΝ ΒΟΡ. ΓΚΙΩΝΑΣ

Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Η   Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
Δράσεως του Αρχηγείου Βορείου Γκιώνας

Αρχηγός : Αντ/γος ε.α. ΚΑΪΜΑΡΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΡΟΥΜΕΛΗΝ
1. Από τους πρώτους μήνας της Ιταλικής κατοχής της Ελλάδος οι κάτωθι Αξιωματικοί του Πυροβολικού:
α) Λοχαγός Κούτρας Αθανάσιος, εκ Πεντορίων Παρνασσίδος
β) Υπολ/γός Καϊμάρας Γεώργιος, εκ Βουνιχώρας »
γ) Υπολοχαγός Ντούρος Γεώργιος, εξ Αγίας Ευθυμίας, Παρνασσίδος όλως αυτοβούλως ίδρυσαν εις την περιοχήν Παρνασσίδος και Δωρίδος την απελευθερωτικήν οργάνωσιν ΕΑΣ. (Ελληνικός Απελευθερωτικός Στρατός), άνευ πολιτικών προγραμμάτων και σκοπών, εις την οποίαν εμύησαν αρχικώς τους περισσοτέρους εκ των Αξ/κών της ως άνω περιοχής (Μονίμους, Εφέδρους).
Εν συνεχεία ωργάνωσαν κατά τρόπον μυστικόν τα χωρία και τας πόλεις της περιοχής, μυήσαντες εις την απελευθερωτικήν των κίνησιν εθνικόφρονας πολίτας, οι οποίοι ήσαν στοιχεία δυναμικά και μαχητικά.
Ούτω εις έκαστον χωρίον ή πόλιν συνεκροτήθησαν Επιτροπαί Αγώνος και Μαχητικαί Ομάδες, αίτινες θα απετέλουν βραδύτερον τα Μόνιμα Ανταρτικά Σώματα του Απελευθερωτικού αγώνος.
Κατά τας αρχάς Μαΐου 1942 ο Συντ/ρχης Ψαρρός, διαμένων εις Αθήνας, ήλθεν εις επαφήν μέσω του Εφέδρου υπολ/γού Μήταλα Ανδρέα, εκ Προσηλίου, μετά των τριών ως άνω Αξ/κών, οι οποίοι εδέχθησαν όπως εργασθούν υπό τας Δ/γάς τούτου προς απελευθέρωσιν της Ελλάδος. Οι εν λόγω τρεις Αξ/κοί απετέλεσαν την πρώτην Τοπικήν Επιτροπήν του Αγώνος της Ρούμελης και τον αρχικό πυρήνα του μετέπειτα 5/42 Συντάγματος Ευζώνων. Ο Συντ/ρχης Ψαρρός ανέλαβε να εξοπλίση τους μονίμους αντάρτας δι’ υλικών αποσταλησομένων εκ Μέσης Ανατολής δι’ αεροπλάνων.
Παραλλήλως ωργανώθη η πρώτη ένοπλος ομάς ανταρτών επί της ΓΚΙΩΝΑΣ εξ αρίστων πατριωτών και μετέπειτα οπλαρχηγών του Συντ/τος (Βαρβάτος Χρ., Καϊμάρας Λουκάς, Κοκόρης Νικ., Μαμαρέλης Ι. κλπ), οίτινες απετέλεσαν τα στελέχη του μετέπειτα Αρχηγείου Βορρείου ΓΚΙΩΝΑΣ.-
Παρά τας υποσχέσεις των Συμμάχων δεν ερρίφθησαν υλικά, κατά την διάρκειαν του θέρους του 1942, πλην ολίγων εφοδίων, άτινα διεσπάρησαν εις ολόκληρον την περιοχήν.-
Εν των μεταξύ συνεχίζετο η μύησις οπαδών εις την εν λόγω οργάνωσιν και οι αρχικοί πυρήνες διηυρύνθησαν σημαντικώς παρά την συνεχή αντίδρασιν του ήδη εμφανισθέντος Ε.Α.Μ. Βραδύτερον ενεφανίσθη εις την περιοχήν Ρούμελης το πρώτον τμήμα του Ε.Λ.Α.Σ. υπό τον πανούργον και αιμοδιψή ΄Αρην Βελουχιώτην.
Η οργάνωσις Εθνικής Αντιστάσεως Ψαρρού επεξετάθη εις ολόκληρον σχεδόν την Ρούμελην, χάρις εις τον ενθουσιασμόν και την πίστιν των οπαδών ταύτης επί το δίκαιον του περί απελευθερώσεως της Πατρίδος των αγώνος.
Κατά το τέλος Σεπτεμβρίου 1942 έπεσεν εις την ΓΚΙΩΝΑΝ η υπό τον Ταξίαρχον ΕΝΤΥ ΜΑΓΙΕΡΣ Αγγλική Αποστολή, ην υπεδέχθη τμήμα της οργανώσεως Ψαρρού (Υπολ. Μήταλας).
Εις μάτην αι ομάδες Ψαρρού ανέμενον την ρίψιν όπλων επί της χιονοσκεπούς Γκιώνας. Επί της θέσεως ΤΡΟΥΠΗ (υψ. 2050) απέθανεν από το υπερβολικόν ψύχος ο αντάρτης Ιωάν. Βασιλόπουλος του Αρχηγείου Βορ. Γκιώνας.
Εις τον Αντ/ρχην Παπαβασιλείου ανετέθη η Οργάνωσις και διεύθυνσις του αγώνος εις Ν. Δωρίδα. Ο Ταγματάρχης Καπετζώνης, ωργάνωσε την περιοχήν Μόρνου και το Ταγ/ρχης Μαναίος την περιοχήν μεταξύ Παρνασσού – Ελικώνος (Ομάς Βάρδα – Αβορίτου).
2. Μάχη Δοβρουβίτσας Δωρίδος (18.12.42)
Οι Ιταλοί, αντιλαμβανόμενοι ότι οι μόνιμοι Αξιωματικοί της περιοχής ήσαν εξαιρετικώς επικίνδυνοι διά τα στρατεύματα κατοχής, προέβησαν εις νέας συλλήψεις. Ούτω συνελήφθησαν και ωδηγήθησαν ως όμηροι εις Ιταλίαν πολλοί Αξιωματικοί της περιοχής, μεταξύ των οποίων ο Αντ/ρχης Μιχαλόπουλος Θεμ., υπολ. Ράπτης Γ., Κακανάς Γ., Γιαννίτσος Ανδρ., έφεδρος ιατρός Αθανασιάδης Ερωτόκριτος κ.α.
Η ομάς Βαρβάτου – Καϊμάρα του Αρχηγείου Βορ.Γκιώνας, κατόπιν εντολής του υποφαινομένου, κατέλαβεν επικαίρους θέσεις εις την τοποθεσίαν Ανάθεμα της Δωρίδος, με τον σκοπόν όπως απελευθερώση τούτους (κατά πληροφορίας εξ Ιτέας επρόκειτο να μεταφερθούν ούτοι δι’ αυτοκινήτων εις Ναύπακτον), πλην όμως η αποστολή αύτη δεν επραγματοποιήθη, καθ΄όσον οι ανωτέρω όμηροι μεταφέρθησαν εις Πάτρας διά θαλάσσης.
Την 18ην Δεκεμβρίου 1942 η ανωτέρω ομάς επετέθη εις θέσειν Δοβρουβίτσα Δωρίδος (επί της δημοσίας οδού Ερατεινής – Λιδωρικίου) εναντίον δύο Ιταλικών αυτοκινήτων, άτινα επέστρεφον εις Λιδωρίκιον, αφού προηγουμένως οι επιβαίνοντες τούτων Ιταλοί ελεηλάτησαν και επυρπόλησαν οικίας και συνέλαβον ομήρους εκ των χωρίων Βιτρινίτσας, Ερατεινής και Κίσσελης της Νοτίας Δωρίδος. Κατά την συμπλοκήν ταύτην εφονεύθησαν 11 Ιταλοί και συνελήφθησαν 11 αιχμάλωτοι, μεταξύ των οποίων και 2 αξιωματικοί. Οι διασωθέντες κατέφυγον έντρομοι εις Ιτέαν, ένθα ανήγγειλαν τα συμβάντα εις τας Ιταλικάς αρχάς. Τα αυτοκίνητα επυρπολήθησαν υπό των ανταρτών.-
Εκ της ομάδος εφονεύθη ο σύνδεσμος Δημ. Μπαρτζώτας εκ Βουνιχώρας, όστις εθελουσίως προσεφέρθη να μετάσχη της επιθετικής ταύτης ενεργείας, ήτις υπήρξεν η πρώτη ωργανωμένη επίθεσις ανταρτών του μετέπειτα 5/42 Σ.Ε. εναντίον των κατακτητών. Ο ανωτέρω φονευθείς αντάρτης υπήρξε το πρώτον θύμα του εθνικού μας αγώνος. Οι Ιταλοί εν συνεχεία εις αντίποινα επυρπόλησαν τα εγγύς χωρία Αμυγδαλιά και Βιτρινίτσα και εξετέλεσαν αρκετούς οπαδούς της Οργανώσεως.-

ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΙΣ ΤΟΥ 5/42 ΚΑΙ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥΤΟΥ ΕΙΣ ΣΤΡΩΜΝΗΝ
3. Την 25 Μαρτίου 1943 αφίχθη εις Γκιώναν ο Συν/ρχης Ψαρρός, με την απόφασιν όπως συγκροτήση μόνιμον ανταρτικόν Σώμα. Το Ε.Α.Μ.- Ε.Λ.Α.Σ. αντέδρασεν συστηματικώς εις την συγκρότησιν τούτου και διά την δημιουργίαν αντιπερισπασμού εκ μέρους των Ιταλών εδημιούργησεν επεισόδιον μεταξύ των χωρίων Βουνιχώρας και Αγίας Ευθυμίας (προσέβαλε Ιταλικά ταχυδρομικά αυτοκίνητα, παρά τας ικεσίας των κατοίκων Αγ. Ευθυμίας προς αποφυγήν αντιποίνων), με αποτέλεσμα την ολοκληρωτικήν καταστροφήν των κυριωτέρων βάσεων εφοδιασμού του Συν/τος εις έμψυχον και άψυχον υλικόν. Την νύκτα της 15-16 Απριλίου έπεσεν εις θέσιν ΛΥΚΟΧΟΡΟΣ ΓΚΙΩΝΑΣ ο ΄Αγγλος Ταγ/ρχης ΤΖΕΦ (ΓΚΟΡΝΤΟΝ ΓΚΡΗΝ) ως Σύνδεσμος του Συν/τος μετά του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής.
Την 20ην Απριλίου 1943 εις την ανωτέρω τοποθεσίαν έλαβεν χώραν η επίσημος τελετή της ορκωμοσίας των ανδρών του ονομασθέντος 5/42 Συν/τος Ευζώνων, παρουσία των ΄Αγγλων και πλήθους οπαδών τούτου. Το Σύν/μα απετελέσθη αρχικώς από 5 Λόχους υπό τους κάτωθι Αξ/κούς :
Λοχαγόν Κούτραν, Υπολ/γόν Καϊμάραν, Υπολ/γόν Ντούρον, Υπολ/γόν Καραδήμαν και Υπολ/γόν Μήταλαν. Διοικητής του Συν/τος ήτο ο Συντ/ρχης Ψαρρός, Υποδ/τής δε ο Ταγ/ρχης Κ.Λαγγουράνης.-
Το Σύνταγμα, δυνάμεως 200 ανδρών περίπου, κατόπιν πληροφοριών περί εκκαθαριστικών επιχειρήσεων των Ιταλών εις Ν. ΓΚΙΩΝΑΝ, μετεστάθμευσεν εις το χωρίον ΣΤΡΩΜΝΗ. Εις κοινήν Σύσκεψιν ΄Αγγλων – Ψαρρού – ΕΛΑΣ απεφασίσθη όπως γίνουν σαμποτάζ επί της Σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών – Θεσ/νίκης από κοινού με τμήματα του Ε.Λ.Α.Σ.
Αντ’ αυτού την νύκτα 13-14 Μαΐου 1943 τμήματα του ΕΛΑΣ, δυνάμεως 300 περίπου ανδρών, υπό τον ΄Αρην Βελουχιώτην, συγκεντρωθέντα εις Μαυρολιθάρι από όλας τας περιφερείας της Στερεάς και της Θεσσαλίας, εκύκλωσαν αιφνιδιαστικώς το 5/42 εντός της ΣΤΡΩΜΝΗΣ και αφώπλισαν τούτο.-
Ο Συντ/ρχης Ψαρρός, προ της σατανικής αυτής πλεκτάνης του ΕΛΑΣ, δεν ηθέλησε να προβάλη αντίστασιν προς αποφυγήν αιματοχυσίας.-
Οι αντάρται του 5/42, πλην των λόχων Καϊμάρα και Μήταλα παρέδωσαν τον οπλισμόν των και απεγυμνώθησαν υπό του ΕΛΑΣ. Ο Συν/τχης Ψαρρός εφυλακίσθη και απελευθερώθη τη επεμβάσει του Ταξιάρχου ΕΝΤΥ.-
Οι Αξ/κοί Καϊμάρας και Μήταλας με τα τμήματά των ευρίσκοντο εν επιφυλακή εις το μεταξύ Στρώμνης και στενωπού ΓΚΙΩΝΑΣ οροπέδιον διά την υποδοχήν υλικών ριφθησομένων υπό Βρεττανικών αεροπλάνων. Τα τμήματα ταύτα του 5/42 διέσπασαν τον κλοιόν του ΕΛΑΣ κατόπιν πολυώρου μάχης διεξαχθείσης καθ’ όλην την ημέραν της 14 Μαΐου 1943 μετά τμημάτων του ΕΛΑΣ κινηθέντων κυκλωτικώς από Πανουργιάς και Καλοσκοπής.-
Οι άνδρες των Λόχων Καϊμάρα και Μήταλα διέφυγον προς τας κορυφάς της ΓΚΙΩΝΑΣ και εν συνεχεία κατευθύνθησαν προς τας περιοχάς Βουνιχώρας και Προσηλίου. Ούτοι, παρά τας απειλάς του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, διετήρησαν τον οπλισμόν των μέχρι της δευτέρας ανασυγκροτήσεως του 5/42.-

ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΙΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΑ ΔΙΑΛΥΣΙΣ ΤΟΥ 5/42 (29 Μαΐου – 24 Ιουνίου 1943)
4. Την 29ην Μαΐου 1943 ο Συν/ρχης Ψαρρός εκλήθη από την Βρεττανικήν Αποστολήν να ανασυγκροτήση το 5/42. Οι Αρχηγοί του ΕΛΑΣ (΄Αρης, Σαράφης, Σαμαρινιώτης) εξέφρασαν την λύπην των διά τα συμβάντα, υπέγραψαν συμφωνητικόν και υπεσχέθησαν ότι θα βοηθήσουν την ανασυγκρότησιν του Συν/τος και θα επιστρέψουν τον παραληφθέντα κατά την διάλυσιν οπλισμόν, πράγμα όπερ ουδέποτε εξετελέσθη.-
Πράγματι, το Συν/μα ανεσυγκροτήθη (Λόχοι Καϊμάρα, Ντούρου, Κούτρα, Παπαβασιλείου, Τμήμα Ταγ/ρχου Κρανιά) και ήρχισεν η υποδοχή όπλων αποστελλομένων διά αεροπλάνων εκ Μέσης Ανατολής. Καθ’ ον χρόνον όμως το Σύν/μα ησχολείτο με την υποδοχήν των όπλων και οργάνωσίν του εις την περιοχήν ΤΑΡΑΤΣΑ ΓΚΙΩΝΑΣ εδέχθη νέαν δολοφονικήν επίθεσιν από 1000 και πλέον αντάρτας του ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τους Καπετανέους Γρηγοριάδην (Βερμαίος) και Νικηφόρον. Εις τας κορυφάς της Γκιώνας συνήφθησαν φονικώταται μάχαι με πολλάς απωλείας εκατέρωθεν και ιδίως του ΕΛΑΣ, καθ’΄όλην την ημέραν της 24ης Ιουνίου 1943.-
Ούτως ο μεν Λόχος Καϊμάρα εν συνεργασία με τμήμα του Λοχ/γου Κούτρα, κατόπιν πολυώρου και φονικής μάχης διέλυσε την ομάδα Κατσίμπα του ΕΛΑΣ, καθ’ ον χρόνον αύτη προέβαλε την τοποθεσίαν του 5/42 εκ των νώτων διά νυκτερινής ενεργείας, ο δε Ταγ/ρχης Κρανιάς διά αντεπιθέσεως απώθησε τα τμήματα του ΕΛΑΣ προς Βορράν.
Κατά τας μάχας ταύτας το 5/42 είχε 3 νεκρούς, μεταξύ των οποίων ο Αξ/κός της Αεροπορίας Τσίγκας εκ Χρισσού, και 5 τραυματίας, ο δε ΕΛΑΣ αρκετάς δεκάδας νεκρών, τραυματιών και αιχμαλώτων.
Παρά ταύτα, ο Συντ/ρχης Ψαρρός διά να αποφύγη την εξακολούθησιν της φοβεράς αιματοχυσίας απέσυρε το Σύνταγμά του νοτιώτερον και εζήτησεν την άμεσον επέμβασιν των ΄Αγγλων, άνευ όμως αποτελέσματος. Κατόπιν τούτου διέλυσεν το Συν/μα και οι μεν άνδρες διετάχθησαν να επιστρέψουν εις τας εστίας των, ο ίδιος δε με τους περισσοτέρους Αξ/κούς του διεπεραιώθη εις το Αίγιον. Το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ εξήσκησεν πρωτοφανή τρομοκρατίαν και προέβη εις διωγμούς των ανταρτών και οπαδών του 5/42. Πλείσται άνδρες συνεσπειρώθησαν πέριξ των οπλαργηχών Βαρβάτου, Καϊμάρα, Κόκορη, Βαρνάβα κ.λ.π. και διετήρησαν τα όπλα των μέχρι της τρίτης ανασυγκροτήσεως του 5/42.-

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΙΣ ΤΟΥ 5/42
5.- Κατόπιν Δ/γής του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής και συνεχών πιέσεων και υποσχέσεων της Αγγλικής Αποστολής, ο Συν/ρχης Ψαρρός εδέχθη να ανασυγκροτήση διά τρίτην φοράν το 5/42. Υπεγράφη την 31 Ιουλίου 1943 Συμμφωνητικόν μετά των Αρχηγών του ΕΛΑΣ περί αμοιβαίας συνεργασίας, ο δε Ψαρρός ανεγνωρίσθη ως Αρχηγός της Ρούμελης. «Το Γενικόν Στρατηγείον του ΕΛΑΣ ανεγνωρίσεν απόλυτα την βαρειά ευθύνη του διά την αδικαιολόγητον επίθεσίν του της 23ης Ιουνίου και τη διάλυση του 5/42″ και συνέστησε διά διαταγής όπως τα τμήματά του βοηθήσουν την ανασυγκρότησιν του 5/42.
Το Συν/μα ανεσυγκροτήθη πάλιν εις τα βουνά της ΓΚΙΩΝΑΣ εκ τριών Ταγμάτων μονίμων ανταρτών, της Ομάδος Καταστροφών και του Επιτελείου του Συν/τος.-
Η αρχική οργάνωσις του 5/42 ήτο η εξής :
α. Επιτελείον Συν/τος :
Διοικητής: Συν/ρχης Ψαρρός Δημήτριος.
Υποδ/τής : Αντ/ρχης Λαγγουράνης Κ.
β. Τάγμα Παρνασσίδος:
Ταγ/ρχης Φωτιάς Χρήστος αρχικώς και μεταγενεστέρως οι Ταγ/ρχαι Παπαθανασίου Ι. και Μπαϊζάνος Ηλίας.
1ος Λόχος : Εφ.Υπολ/γός Μήταλας Ανδρέας (ΑΡΧ.ΒΟΡ.ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ)
2ος » Υπολ/γός Ντούρος Γεώργιος (ΑΡΧ. Ν. ΓΚΙΩΝΑΣ)
3ος » Υπολ/γός Καϊμάρας Γεώργ. (ΑΡΧ. Β. ΓΚΙΩΝΑΣ)
4ος » Λοχαγός Δεδούσης Ευθ. (ΑΡΧ. ΤΡΙΚΟΡΦΟΥ)
5ος » Λοχαγός Κούτρας Αθαν. (ΑΡΧ. ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ)
γ. Τάγμα Δωρίδος: (1) Αντ/ρχης Παπαβασιλείου Ευθύμιος (ΑΡΧ. ΤΟΛΟΦΩΝΟΣ)
(2) Ταγ/ρχης Καπετζώνης Γ.
(ΑΡΧ. ΜΟΡΝΟΥ)
δ. Τάγμα Δεσφίνης: (1) Ταγμ.Μαναίος Α.(ΑΡΧ.ΚΙΡΦΗΣ)
(2) ΑΡΧ.Ν.ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ (Ταγ/ρχης Φαρμάκης Ανδρ. αρχικώς, Ανθ/γός Κοκορέλλης Κων/νος βραδύτερον).
ε. Ομάς Καταστροφών: Ταγ/ρχης Γιακουμάκης Γ.
Η οργάνωσις ανταρτικών ομάδων της Β.Δωρίδος ανετέθη εις τον Ταγ/ρχην Παπαϊωάννου, της δε Λοκρίδος εις τον Ταγ/ρχην Βοσκίδην, πλην όμως δεν κατέστη δυνατή η συγκρότησις τοιούτων τμημάτων, ελλείψει κυρίως όπλων.
Κατά την ανασυγκρότησιν ταύτων παρετηρήθη αθρόα και ενθουσιώδης προσέλευσις ικανών στελεχών του Ελληνικού Στρατού, καθώς και εθελοντών ανταρτών προς κατάταξιν.-
Η δύναμις εκάστου Αρχηγείου ανήρχετο αρχικώς εις 150-200 μονίμους αντάρτας, η δε τοιαύτη του Συν/τος εις 2000 άνδρας περίπου.
Εκτός των μονίμων ανταρτικών ομάδων είχον οργανωθή εις εκάστην πόλιν ή χωρίον ισχυραί μαχητικαί ομάδες αποτελούμεναι από εφεδρικούς μαχητάς, καλώς εξωπλισμένους, οι οποίοι έσπευδον προς ενίσχυσιν των Αρχηγείων εις περίπτωσιν ανάγκης.-
΄Εκαστον Αρχηγείον είχεν εξουσιοδοτηθή υπό του Γενικού Αρχηγού Συν/ρχου Ψαρρού, όπως προβή εις την συγκρότησιν Εθνικών Οργανώσεων Εσωτερικού (Ε.Ο.Ε.) κατά περιοχάς, αίτινες περιελάμβανον τας Επιτροπάς Αγώνος των πόλεων και χωρίων, ως και τους α ρ ω γ ο ύ ς  γ ε ν ι κ ώ ς του Αγώνος Εθνικής Αντιστάσεως.-
Τα οικονομικά ζητήματα του Συν/τος εχειρίζετο αυτοπροσώπως ο Συν/ρχης Ψαρρός. Ο εφοδιασμός των Αρχηγείων διά τροφίμων εγίνετο υπό του Συν/τος διά των τοπικών Επιτροπών του Αγώνος. Οι Αξ/κοί και αντάρται του 5/42 ήσαν εθελονταί άνευ αποδοχών και ουδεμίαν απασχόλησιν ή ανάμιξιν είχον εις οικονομικά ζητήματα.-
Ο Συν/ρχης Ψαρρός εσεβάσθη την υπό των πρωτοπόρων του 5/42 χαραχθείσαν γραμμήν, καθ’ ην μοναδικός σκοπός του αγώνος ήτο η απελευθέρωσις της πατρίδος χωρίς πολιτικούς σκοπούς, ή επιδιώξεις και διά της Ημερησίας Δ/γής του Συν/τος ετόνισεν ότι ουδεμίαν δέσμευσιν πολιτικής φύσεως αναλαμβάνουν οι Αξ/κοί και αντάρται του 5/42 έναντι της πολιτικής Οργανώσεως ΕΚΚΑ των Αθηνών.-

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΓΚΙΩΝΑΣ
6. Οργάνωσις του Αρχηγείου
Τούτο συνεκροτήθη υπό του υποφαινομένου εξ αρίστων ηγετικών Στελεχών, Μονίμων και Εφέδρων Αξ/κών, (Παξινός, Ζαντές, Κουτσομανής, Κουλελής κ.λ.π.) και γενναίων και εμπειροπολέμων μαχητών της περιοχής Ρούμελης. Μεταξύ των τελευταίων περιελαμβάνοντο οι οπλαρχηγοί Βαρβάτος Χρήστος, Καϊμάρας Λουκάς ή Παλάντζας, Κοκόρης Νικόλαος, Καϊμάρας Παναγιώτης κλπ. Οι αγνοί και ανιδιοτελείς αύτοι ορεσίβιοι Ρουμελιώται με την επιβλητικήν των παράστασιν και στολήν (τσολιάδες πλήρως αρματωμένοι) απεδείχθησαν πραγματικοί ήρωες εις τα πεδία των μαχών του Αρχηγείου και απετέλεσαν το σύμβολον του Εθνικού μας Αγώνος επί κατοχής.-
Τα ονόματα των Αξ-κών και Μονίμων Ανταρτών του Αρχηγείου, ως και η δράσις ενός εκάστου εμφαίνονται εις την συνημμένην κατάστασιν ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Α». Τα ονόματα των υπηρετησάντων εις τας υπό του Αρχηγείου συγκροτηθείσας Εθνικάς Οργανώσεις Εσωτερικού εμφαίνονται εις το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β», των δε Αρωγών του Αγώνος Εθνικής Αντιστάσεως εις το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Γ».-
7.- Αγώνες και Μάχαι του Αρχηγείου Βορ. Γκιώνας
α. Μετά τας 20 Αυγούστου 1943 εγένετο ρίψεις όπλων διά λογαριασμόν του 5/42 εις το αεροδρόμιον ΣΤΥΛΙΑ ΠΕΝΤΑΓΙΩΝ, αντί της ΓΚΙΩΝΑΣ, ως ανεμένετο. Δυστυχώς ο Ταγ/ρχης ΤΖΕΦ δεν εχρησιμοποίησεν αντάρτας και Αξ-κούς του 5/42 διά την υποδοχήν και περισυλλογήν τούτων, αλλά την κομμουνιστικήν του φρουράν αποτελουμένην από αντάρτας του ΕΛΑΣ. Ούτοι γνωρίζοντες ότι ο οπλισμός προωρίζετο διά το 5/42, άλλα όπλα διήρπασαν και άλλα ηχρήστευσαν.
Τα υπόλοιπα όπλα περισυνελλέγησαν την επομένην της ρίψεως υπό 30 ανταρτών του Αρχηγείου, με τον υποφαινόμενον επί κεφαλής και μετεφέρθησαν διά ζώων εις ΓΑΡΔΙΝΙΤΣΑΝ ΓΚΙΩΝΑΣ διά συντόνου νυκτερινής πορείας και διά μέσου Ιταλικών φυλακίων του ΜΟΡΝΟΥ ποταμού.
Διά των όπλων τούτων έξωπλίσθησαν οι άνδρες των συγκροτηθέντων ως άνω Αρχηγείων, οίτινες ήρχισαν αμέσως την οργάνωσιν και εκπαίδευσίν των εις τα νέα όπλα.
β. Μάχη Λιδωρικίου (12-13/9/1943)
Μετά την συνθηκολόγησιν της Ιταλίας τμήματα του 5/42 διετάχθησαν υπό του Συν/ρχου Ψαρρού όπως πολιορκήσουν το Διδωρίκιον και εξαναγκάσουν την Ιταλικήν Φρουράν τούτου (2000 και πλέον άνδρες, πυρ/λα, πολυβόλα, τάνκς κ.λ.π.) προς παράδοσιν. Ο Ιταλός Φρούραρχος εξηπάτησεν τον ΄Αγγλον Ταγ/ρχην ΤΖΕΦ, όστις του έδωσε παράτασιν της ταχθείσης προθεσμίας υπό της αποσταλείσης διά διαπραγματεύσεις Επιτροπής του Συν/τος (Αξ-κοί Καϊμάρας Γ, Μήταλας, Βλάϊκος).
Εν τω μεταξύ κατέφθασαν πολυάριθμοι ενισχύσεις Γερμανών εκ Ναυπάκτου και διεξήχθη σφοδροτάτη μάχη μεταξύ των εμπλακέντων τμημάτων του Συν/τος (Λόχος Καϊμάρα, τμήμα Λο.χ. Κρανιά) και των Ιταλογερμανών. Οι Γερμανοί διήλθον ανενόχλητοι την στενωπόν του ΣΤΕΝΟΥ, ην έδει να κρατήσουν τά τμήματα του ΕΛΑΣ και επετέθησαν κυκλωτικώς κατά των μαχομένων εις τα υψώματα του Λιδωρικίου τμημάτων του 5/42 μετά των Ιταλών.
Ούτω το Συν/μα δεν κατώρθωσε να επιτύχη τον επιδιωκόμενον σκοπόν, λόγω της δολιότητος του ΕΛΑΣ, εφ’ ενός και της ανεξηγήτου επεμβάσεως του ΄Αγγλου Ταγ/ρχου ΤΖΕΦ αφ’ ετέρου. Τα τμήματα του Συν/τος απεσύρθησαν υψηλότερον κατά την νύκτα και εγκατέστησαν προφυλακάς επί των Δ.τών ΚΑΡΟΥΤΩΝ υψωμάτων. Αι απώλειαι του εχθρού ήσαν μεγάλαι, το μεγαλύτερον δε βάρος της μάχης υπέστησαν ο Λόχος Καϊμάρα και το τμήμα Κρανιά. Κατά την μάχην ταύτην ετραυματίσθη είς Αξ-κός και τινες αντάρται ελαφρώς.
γ. Μάχη Σκαλούλας (14-9-43)
Ισχυρά δύναμις Γερμανών, ορμηθείσα εκ Λιδωρικίου εκύκλωσε το χωρίον Σκαλούλα και αφού συνεκέντρωσε τα γυναικόπαιδα εις την εκκλησίαν του χωρίου ήρχισε να λεηλατή και πυρπολή τούτο.
Ο Λόχος Καϊμάρα επετέθη αιφνιδιαστικώς και σφοδρότατα εκ της κατυθύνσεως ΠΛΑΤΩ και έτρεψεν εις άτακτον φυγήν τους Γερμανούς, οι οποίοι πανικόβλητοι εκλείσθησαν εντός του περιχαρακωμένου στρατοπέδου του Λιδωρικίου. Ούτω ο ως άνω Λόχος διέσωσεν τα συλληφθέντα γυναικόπαιδα και ολόκληρον το χωρίον. Εις την μάχην ταύτην έλαβον μέρος και άνδρες της μαχητικής Ομάδος Καρουτών.
Κατά την μάχην ταύτην έπεσεν ηρωϊκώς μαχόμενος ο Υπολ/γός Λαϊνάς Χ. και ετραυματίσθησαν τινές των ανδρών του Αρχηγείου.-
δ. Μάχη Τσακορέμματος (17.9.43)
Σφοδροτάτη και αιματηρά διά τον κατακτητήν μάχη έλαβεν χώραν επί των εκατέρωθεν της γεφύρας ΤΣΑΚΟΡΕΜΑΤΟΣ αντερεισμάτων μεταξύ των Λόχων Καϊμάρα, Κοκόρη και ισχυράς Μηχανοκινήτου Γερμανικής φάλαγγος εκ 50 και πλέον αυτοκινήτων και τάνκς. Οι Γερμανοί καθηλώθησαν και εσφυροκοπήθησαν επί πολλάς ώρας από τα θεριστικά πυρά των πολυβόλων, οπλοπολυβόλων και αυτομάτων όπλων των ανταρτών του 5/42. Οι αντάρται του Λόχου Καϊμάρα επολέμησαν εξ εγγυτάτης αποστάσεως (50 έως 200 μέτρα) με πρωτοφανή ηρωϊσμόν και αυτοθυσίαν και επέφεραν σοβαρωτάτας απωλείας εις τον εχθρόν (νεκροί, τραυματίαι, αχρηστευθέντα αυτοκίνητα). Μετά την εξάντλησιν και του τελευταίου φυσιγγίου οι άνδρες του Συντάγματος απηγγιστρώθησαν και απεσύρθησαν προς τα υψώματα της ΓΚΙΩΝΑΣ συναποκομίζοντες και τους τραυματίας των (Υπολ/γός Καϊμάρας, Οπλαρχηγοί Καϊμάρας Παν. και Κοκόρης Ν.). Οι Γερμανοί επανέκαμψαν εις ΄Αμφισσαν με βαρυτάτας απωλείας, μη δυνηθέντες να εκπληρώσουν την αποστολήν των. Δι αεροπλάνου προσγειωθέντος εις το αεροδρόμιον ΚΙΡΡΑΣ μεταφέρθησαν εις ΑΘΗΝΑΣ σοβαρώς τραυματισθέντες Γερμανοί Αξ-κοί.
Ο Υπολ/γός Καϊμάρας προήχθη επ’ ανδραγαθία υπό του Συν/ρχου Ψαρρού διά τον επιδειχθέντα ηρωϊσμόν και αυταπάρνησιν επί του πεδίου της μάχης.-
ε. Μάχη Παπαδάκου (25-30/9/43)
Το Αρχηγείον Βορ. Γκιώνας κατά το ως άνω διάστημα διεξήγαγε σφοδράς μάχας μετά Γερμανικών τμημάτων, υποστηριζομένων υπό Βαρέος Πυροβολικού (τεταγμένου εντός του χωρίου Βουνιχώρας), τα οποία επεχείρουν να κρατήσουν τους αντάρτας εις μεγάλην απόστασιν από της δημοσίας οδού Αμφίσσης – Ναυπάκτου. Κατ’ αυτάς εφονεύθη ο αντάρτης Αθαν. Καϊμάρας εκ Βουνιχώρας και ετραυματίσθησαν 5 αντάρται του Αρχηγείου, οι δε Γερμανοί έσχον σοβαράς απωλείας.
8. Επιχειρήσεις και μάχαι του 5/42
Εκτός των ανωτέρω μαχών, τας οποίας διεξήγαγεν το Αρχηγείον Βορ. Γκιώνας έλαβον χώραν :
α. Η Μάχη ΑΝΑΘΕΜΑΤΟΣ (15.9.43) μεταξύ τμημάτων του Τάγματος Δωρίδος (τμήμα Παπαβασιλείου, Λόχος Κοκόρη) και Γερμανικής μηχανοκινήτου φάλαγγος.-
β. Αφοπλισμός των Ιταλών ΙΤΕΑΣ υπό του Λόχου Δεδούση.
γ. Μάχη ΔΕΛΦΩΝ – ΑΡΑΧΩΒΗΣ μεταξύ τμημάτων Κοκορέλη, Μαναίου και Γερμανών.
δ. Επεισόδιον ΑΡΓΟΜΟΙΡΑΣ μεταξύ ανδρών του Λόχου Δεδούση και Γερμανών.
ε. Μάχη ΚΥΡΓΙΑΣ, μεταξύ τμήματος του Λόχου Ντούρου και Γερμανικής φάλαγγος.-
στ. Επιχειρήσεις απελευθερώσεως ΄Αγγλων αιχμαλώτων εις περιοχήν ΣΟΥΒΑΛΑΣ υπό Λόχων Μήταλα, Δεδούση και ομάδος Καταστροφών.-
9. Απελευθέρωσις Φ ω κ ί δ ο ς
Λόγω των σοβαρωτάτων απωλειών, τας οποίας υπέστησαν εκ συνεχών επιθέσεων του 5/42, οι Γερμανοί ηναγκάσθησαν να εγκαταλείψουν την Παρνασίδα και Δωρίδα. Τα Τμήματα του 5/42 περιώδευσαν εις τας πόλεις και τα χωρία της Ρούμελης και εξύψωσαν το Εθνικόν φρόνημα των κατοίκων και διεφώτισαν τους τυχόν παραπλανηθέντας εκ των υπούλων κηρυγμάτων του κομμουνιστικού Ε.Α.Μ. – Ε.Λ.Α.Σ. Παντού εγένοντο δεκτοί με αυθορμήτους εκδηλώσεις ενθουσιασμού και αγάπης.-
Οι οπαδοί του Συν/τος επολλαπλασιάζοντο καθημερινώς. Μεγίστην ηθικήν και υλικήν συνδρομήν προσέφερον αι γυναικείαι οργανώσεις της περιοχής.
10. Εχθρικαί ενέργειαι του Ε.Α.Μ. – Ε.Λ.Α.Σ.
Μετά την τρίτην ανασυγκρότησιν του 5/42 το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ ήρχισε να τηρή εχθρικήν στάσιν απέναντι αυτού και των οπαδών του και να αντιδρά συστηματικώς εις την ανάπτυξιν τούτου διά της δημιουργίας συνεχών προκλήσεων και επεισοδίων και της αποστολής επανειλλημένων τελεσιγράφων. Ο Συν/ρχης Ψαρρός κατώρθωνεν εκάστοτε να αποφεύγη την ρήξιν μεταξύ των δύο οργανώσεων. Κατά τας κατά Νοέμβριον 1943 διεξαχθείσας εκλογάς Αυτοδιοικήσεως το Ε.Α.Μ. – Ε.Λ.Α.Σ. εξήσκησε αγρίαν τρομοκρατίαν προς εκφοβισμόν του πληθυσμού. Παρά ταύτα ολόκληρος σχεδόν η περιοχή κατεδίκασε διά της ψήφου της οριστικώς τους δολοφόνους και εγκληματίας ηγέτας του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ.
11. Μάχαι 51ου χιλμ. Γραβιάς – Αμφίσσης (11-1-44 υπό Αρχηγείου Βορ. Γκιώνας)
Οι Γερμανοί, φοβούμενοι αποβάσεις των Συμμάχων εις Ελλάδα, επιχείρησαν να ανακαταλάβουν την Φωκίδα και να διανοίξουν την οδόν Αμφίσσης – Ναυπάκτου.. Το Αρχηγείον Βορ. Γκιώνας, κατόπιν Δ/γής του Συν/ρχου Ψαρρού, κατέλαβε τον αυχένα του 51ου χιλμ. της οδού Γραβιάς – Αμφίσσης και παρά τας δυσμενείς καιρικάς συνθήκας και την αριθμητικήν υπεροχήν του εχθρού απέκρουσεν επανειλλημένας λυσσώδεις επιθέσεις Γερμανικών τμημάτων, υποστηριζομένων υπό τάνκς και πυροβολικού καθ’ όλην την ημέραν της 11 Ιανουαρίου.-
Οι άνδρες του Αρχηγείου ηγωνίσθησαν με ηρωϊσμόν και αυταπάρνησιν, προξενήσαντες σοβαρωτάτας απωλείας εις νεκρούς και τραυματίας εις τον επιδρομέα. Οι Γερμανοί πανικόβλητοι κατέφυγον εις Γραβιάν. Το Αρχηγείον είχε 3 τραυματίας.-
Κατά την μάχην ταύτην έπεσεν εν τη εκτελέσει του καθήκοντος ο Υπαξ/κός Μηχανικού Γαλιώτης Γ. λόγω εκρήξεως νάρκης.
12. Μάχαι Παρνασσίδος και ανακατάληψις ταύτης υπό των Γερμανών.
Κατά τας αρχάς Φεβρουαρίου 1944 σημαντικαί Γερμανικαί δυνάμεις ενήργησαν μεγάλης εκτάσεως εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις προς ανακατάληψιν της Φωκίδος. Τμήματα του 5/42 διεξήγαγον αφοδράς μάχας επί των υψωμάτων της Γκιώνας, Παρνασσού και κυρίως πέριξ της Αμφίσσης, αναγκασθέντα τελικώς να αποσυρθούν προς την Δωρίδα.-
Τα τμήματα ταύτα, καθώς και ο ακολουθήσας ταύτα άμαχος πληθυσμός προς αποφυγήν αντιποίνων, αντιμετώπισαν πλείστας όσας περιπετείας, κακουχίας και στερήσεις επί των χιονοσκεπών κορυφών της Γκιώνας και του Τρικόρφου.-

ΤΕΛΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ – ΔΙΑΛΥΣΙΣ ΤΟΥ 5/42 – ΣΦΑΓΑΙ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ – ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΨΑΡΡΟΥ.-
13. Μετά την αποτυχίαν των διεξαχθεισών μεταξύ ΕΑΜ – ΕΔΕΣ – ΨΑΡΡΟΥ διαπραγματεύσεων προς ενοποίησιν του Ανταρτικού Αγώνος, το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ ήρχισε να δημιουργή νέα επεισόδια και προστριβάς με το 5/42, με τον σκοπόν όπως φέρει εις δύσκολον θέσιν το Συν/μα και δώση τούτο την αφορμήν της ρήξεως και του εμφυλίου σπαραγμού. Επειδή όμως ο Συν/ρχης Ψαρρός, διά της ελαστικής πολιτικής και των σχετικών υποχωρήσεών του, κατώρθωνε να αποφεύγη τας προκλήσεις και αφορμάς της ρήξεως, το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ προέβη εις σωρείαν επιθετικών ενεργειών κατά του 5/42, αι οποίαι απέβλεπον εις το καταστρωθέν υπό της ηγεσίας αυτού σχέδιον της ολοκληρωτικης διαλύσεως και εξοντώσεως του 5/42, όπερ απετέλει εμπόδιον εις την πολιτικήν επικράτησίν του και την πραγματοποίησιν των προδοτικών του σκοπών.-
14.- Τα γεγονότα εξελείχθησαν χρονικώς ως κάτωθι:
α. Τμήμα του Τάγματος Νικηφόρου του ΕΛΑΣ, την νύκτα της 3-4 Μαρτίου 1944 εκύκλωσε το χωρίον Σερνικάκι και αφήρεσε τα στρατιωτικά είδη αδειούχων ανταρτών του Συν/τος, έδειρε οπαδούς τούτου, αφήρεσε τρόφιμα και απήγαγε 11 οπαδούς του Συν/τος, μεταξύ των οποίων και τον Υπολ/γόν Βλάϊκον Σπ.
β. Μετά διήμερον τμήμα του Τάγματος Κρόνου του ΕΛΑΣ, αφώπλισε αντάρτας του Υπολ/γού Κοκόρη Σ. εις Ερατεινήν.
γ. Ο λοχαγός Δεδούσης, ευρισκόμενος με τον Λόχον του εις Πεναγιούς και πληροφορηθείς δι’ αγγελιοφόρου τα ανωτέρω, έλαβεν έκτακτα μέτρα ασφαλείας, ήτοι συνέλαβε τα μέλη της Περιφερειακής Επιτροπής του ΕΑΜ Φωκίδος, αφώπλισε τας μαχητικάς ομάδας του ΕΛΑΣ των γειτονικών χωρίων και παραλαβών τους ομήρους και τα όπλα μετέβη εις την περιοχή Ν. Μόρνου, ένθα ευρίσκετο το Τάγμα Καπετζώνη.-
δ. Ο Συν/ρχης Ψαρρός πληροφορηθείς τα ανωτέρω διέταξε και αφέθησαν ελεύθεροι οι συλληφθέντες όμηροι.-
ε. Ο Ε Λ Α Σ απέστειλε τελεσίγραφον προς τον Συν/ρχην Ψαρρόν και ηξίωσε την παράδοσιν των Δεδούση και Καπετζώνη, πλην όμως ο Ψαρρός ηρνήθη να κάμη μίαν τοιαύτην ατιμίαν, δηλώσας ότι θα δικάση το 5/42 τον Δεδούσην, εφ’ όσον ο ΕΛΑΣ θα έπραττε το αυτό διά τον Νικηφόρον. Παραλλήλως δε εζήτησε την επέμβασιν της Αγγλικής Αποστολής προς διευθέτησιν των διαφορών και αποφυγήν γενικωτέρας συγκρούσεως.-
στ. Την νύκτα της 30 Μαρτίου ο Λόχος Δεδούση ευρισκόμενος εις το Ευπάλιον Δωρίδος και διασκεδάζων μετά των οπαδών του Συν/τος εντός του κτιρίου του Γυμνασίου, εδέχθη αιφνιδιαστικήν επίθεσιν εκ μέρους του Τάγματος Κρόνου του ΕΛΑΣ. Ο ως άνω Λόχος απέκρουσε τους επιτεθέντας Ελασίτας και τους έτρεψεν εις φυγήν συλλαβών πολλούς αιχμαλώτους.-
ζ. Ο Συν/ρχης Ψαρρός, αντιληφθείς ότι ευρίσκετο ενώπιον γενικής επιθέσεως του ΕΛΑΣ, έλαβε μέτρα ασφαλείας και αμύνης και έκαμε νέας προτάσεις προς τον ΕΛΑΣ διά την άμεσον έναρξιν διαπραγματεύσεων προς ειρηνικήν διευθέτησιν των διαφορών και αποφυγήν γενικής συρράξεως, ζητήσας συγχρόνως και την επέμβασιν της Συμμαχικής Αποστολής. Εις την πρόσκλησίν του ταύτην ο ΕΛΑΣ ουδεμίαν απάντησιν έδωσε. Αφ΄ετέρου συνέχισε τας επιθετικάς του ενεργείας εναντίον τμημάτων του 5/42 εις τας επαρχίας Δωρίδος και Παρνασσίδος. Κατόπιν αυτού ο Συν/ρχης Ψαρρός ηναγκάσθη να διατάξη την ανάκλησιν των αδειούχων ανταρτών και την συγκέντρωσιν του Συν/τος εις την περιοχήν ΤΡΙΚΟΡΦΟΝ ΚΛΗΜΑΤΑ και διά τον φόβον επικειμένων εκκαθαριστικών επιχειρήσεων εκ μέρους των Γερμανών.-
η. Ο Αντ/ρχης Λαγγουράνης Κ., Υποδιοικητής του 5/42, μεταβάς εις ΠΑΛΑΙΟΞΑΡΙΟΝ Δωρίδος όπως επικοινωνήση τηλεφωνικώς μετά των αντιπροσώπων της V Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ και επιτύχη συνάντησιν προς ειρηνικήν διευθέτησιν των δημιουργηθεισών προστριβών, συνελήφθη από τμήμα του ΕΛΑΣ την νύκτα της 5 Απριλίου και προσεχώρησεν εις τον ΕΛΑΣ. Ούτος εν συνεχεία εξέδωσεν προκήρυξιν, δι’ ης παρώτρυνε τους αντάρτας του 5/42 όπως αποκηρύξουν τον Ψαρρόν και τους Αξ/κούς του και προσχωρήσουν εις τον ΕΛΑΣ. Η προδοτική αύτη ενέργεια του εν λόγω Αξ/κού υπήρξεν βαρύ πλήγμα διά τον Ψαρρόν και το 5/42.-
θ. Ο Συν/ρχης Ψαρρός και η Αγγλική Αποστολή συνέχισαν με δραστηριότητα τας προσπαθείας των προς αποφυγήν γενικής συρράξεως, πλην προσέκρουσαν εις την αδιαλλαξίαν των ηγετών του ΕΛΑΣ και της ιδρυθείσης ήδη Π Ε Ε Α (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσις του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ). Ούτοι ηξίωσαν όπως διαλυθή το 5/42, παραδόση τούτο τον οπλισμόν του εις τον ΕΛΑΣ και παραδοθούν επίσης οι Αξ/κοί και άνδρες τούτου εις τον ΕΛΑΣ.-
ι. Ο ΕΛΑΣ εκινητοποίησεν εξ όλης της Ελλάδος μεγάλας δυνάμεις (δεκαπλασίας του 5/42) και εξαπέστειλε ταύτας εις την περιοχήν Δωρίδος με αποκλειστικόν σκοπόν όπως διαλύσουν το ταχύτερον το 5/42, ίνα ο ΕΛΑΣ, κατά την επικειμένην διάσκεψιν του Καίρου παρουσιασθεί ως ο μόνος Εθνικός Στρατός εν Ελλάδι.-
Η διεύρυνσις της εν λόγω επιχειρήσεως ανετέθη εις τον αιμοβόρον ΄Αρην Βελουχιώτην.
Τα τμήματα του ΕΛΑΣ, μεταξύ των οποίων ήσαν η Σωματοφυλακή του ΄Αρη Βελουχιώτη αποτελουμένη από τους ανθρωποσφαγείς μαυροσκούφηδες και η Διεθνής Ταξιαρχία, συνολικής δυνάμεως 6000 ανδρών, άριστα εξωπλισμένων και εφωδιασμένων με οπλισμόν και πυρομαχικά Γερμανικής κατασκευής, εκινήθησαν από διαφόρους κατευθύνσεις συγκλινούσας προς την αμυντικήν τοποθεσίαν ΤΡΙΚΟΡΦΟΝ – υψ. Ν. ΜΟΡΝΟΥ, την οποίαν είχε καταλάβει το 5/42.-
15. Μάχαι Τρικόρφου (12-15/4/1944) υπό Αρχ. Βορ. Γκιώνας.-
Από 12-15 Απριλίου 1944 οι λόχοι Καϊμάρα και Κούτρα με τον Ταγ/ρχην Μαϊζάνον Ηλ. επικεφαλής, παρά την μειωμένην δύναμίν των, απέκρουσαν επί του ΤΡΙΚΟΡΦΟΥ λυσσώδεις επιθέσεις των Ταγμάτων Κρόνου και Νικηφόρου του ΕΛΑΣ υποστηριζομένας από βαρείς όλμους και πολυβόλα και έτρεψαν ταύτα επανειλημμένως εις φυγήν με βαρείας απωλείας εις άνδρας και υλικόν διά τον ΕΛΑΣ.-
Οι γενναίοι αντάρται του Λόχου Καϊμάρα, αν και ευρίσκοντο εις μειονεκτικήν μοίραν από απόψεως τοποθεσίας αριθμητικής δυνάμεως και οπλισμού, ημύνθησαν ηρωϊκώτατα δι’ όλων των όπλων και ιδίως των χειροβομβίδων και διέσωσαν την τιμήν του 5/42.-
Οι Λόχοι Κούτρα και Καϊμάρα συνεπτύχθησαν την νύκτα της 15/16 Απριλίου εις ΜΑΡΑΘΙΑΝ, κατόπιν εντολής του Συν/τος και ανέλαβον την ασφάλειαν τούτου από Ανατολών.
16. Ο Λοχαγός Δεδούσης επιστρέφων με αντάρτας του λόχου του την 14ην Απριλίου εκ Γαλαξειδίου διά βενζινοπλοίου εις ΚΛΗΜΑΤΑ, εδέχθη δολοφονικήν επίθεσιν από τμήμα του ΕΛΑΣ εις ΤΡΟΙΖΟΝΙΑ και απέκρουσε ταύτην.-
17. Μάχη Μαραθιά (16/4/44)
Κατά τας πρώτας πρωϊνάς ώρας του Πάσχα (16.4.44) και ενώ οι κώδωνες των εκκλησιών του Μόρνου εκάλουν τους κατοίκους των χωρίων διά το «Χριστός Ανέστη», σφοδροτάτη αιφνιδιαστική επίθεσις δι’ όλμων και πολ/λων εξετοξεύθη υπό των ανδρών του Τάγ/τος Νικηφόρου – Παπαζήση από το χωρίον Μαραθιά προς την σκάλαν Καραίσκου, ένθα είχον συγκεντρωθή οι Λόχοι Κούτρα – Καϊμάρα.-
Οι Λόχοι ούτοι υποστηριζόμενοι από τα πυρά των ανδρών Κοκορέλη και Πετυχάκη όχι μόνον απέκρουσαν τας λυσσώδεις επιθέσεις των Ελασιτών αλλά διά σφοδράς αντεπιθέσεως έτρεψαν τούτους εις άτακτον φυγήν πέραν του χωρίου Μαραθιά.-
Ο ΕΛΑΣ είχε σοβαράς απωλείας εις νεκρούς, τραυματίας και αιχμαλώτους. Οι συλληφθέντες 60 αιχμάλωτοι υπό του 5/42 απεστάλησαν εις τον Σ.Δ. του Συν/τος, ένθα ο Συν/ρχης Ψαρρός αφήκε τούτους ελευθέρους. Ούτοι μεταβάντες εις τα απέναντι τμήματα του ΕΛΑΣ μετέσχον της γενικής επιθέσεως της επομένης νυκτός τούτου κατά του 5/42.-
Εκ του 5/42 ετραυματίσθησαν σοβαρώτατα, ο Ανθ/γός Κοκορέλλης Κωνστ. υποστάς πλήρη παράλυσιν των κάτω άκρων και ο Εφ. Ανθ/γός Πριγγής, όστις εσφάγη επί της κλίνης του την επομένην διά μαχαίρας υπό ανταρτών του ΕΛΑΣ.-
18. Τας εσπερινάς ώρας του Πάσχα του 1944 ο Συν/ρχης Ψαρρός εξέδωκεν ιστορικήν διακήρυξιν διαβιβασθείσαν εις ΕΛΑΣ και Στρατηγείον Μέσης Ανατολής και απευθυνομένην προς τον Ελληνικόν λαόν, διά της οποίας διεμαρτύρετο εντόνως διά την απρόκλητον και δολοφονικήν επίθεσιν του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ εναντίον του 5/42.-
19. Την 3ην πρωϊνήν της 17ης Απριλίου 1944 το 5/42 εδέχθη σφοδροτάτην γενικήν είθεσιν από όλας τας δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Ο Λόχος Δεδούση δεχθείς το μεγαλύτερον βάρος της επιθέσεως ανετράπη και παρέσυρε και τα υπόλοιπα τμήματα του 5/42 προς την κατεύθυνσιν του ΜΑΡΑΘΙΑ. Ούτω το αμυντικόν συγκρότημα των ΚΛΗΜΑΤΩΝ κατέρρευσε και η αμυντική διάταξις του 5/42 εξηρθρώθη. Ο Λόχος Καϊμάρα και πάλιν έσωσε την κατάστασιν. Επετέθη διά της ξιφολόγχης και διέσπασε τον κλοιόν προς Λ. και συνέλαβε αρκετούς αιχμαλώτους ελασίτας.-
Οι Αξ-κοί και αντάρται του 5/42, οι οποίοι ηκολούθησαν τον Λόχον Καϊμάρα διέφυγον την αιχμαλωσίαν και την βεβαίαν σφαγήν εκ μέρους του ΕΛΑΣ.-
Ο Συν/ρχης Ψαρρός παρέμεινε εις την ΣΚΑΛΑΝ ΚΑΡΑΪΣΚΟΥ, μαζύ με αρκετούς Αξ/κούς και αντάρτας (πλέον των 200). ΄Ολοι ούτοι, εκτός ελαχίστων, εύρον μαρτυρικόν θάνατον από τους ανθρωποσφαγείς του ΕΛΑΣ, αφού προηγουμένως υπέστησαν μεσαιωνικά βασανιστήρια (αποκοπή άκρων διά μαχαίρας, εξόρυξις οφθαλμών, δαρμοί μέχρις αίματος διά συρματίνων μαστιγίων, χάραξις δέρματος διά μαχαίρας, χρήσις άλατος και βρασμένου ελαίου επί των πληγών των αιχμαλώτων κ.λ.π.).-
Ο Συν/ρχης Ψαρρός εξετελέσθη δι’ αυτομάτου όπλου κατόπιν εντολής του Συν/ρχου του ΕΛΑΣ Ζούλα, το δε πτώμα του παρέμεινε άταφον επί ημέρας.-
Μετά το τραγικόν τέλος του 5/42 εις τα ΚΛΗΜΑΤΑ, το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ εξαπέλυσε πρωτοφανή τρομοκρατίαν κατά των οπαδών τούτου εις ολόκληρον την Ρούμελην (εκτελέσεις και σφαγαί αγνών Ελλήνων πατριωτών, πυρπολήσεις, διαρπαγαί, βιασμοί κ.λ.π.).-
20. Τοιούτον υπήρξε το δραματικόν τέλος του θρυλικού 5/42 Συν/τος Ευζώνων, το οποίον, οργανωθέν εις τα βουνά της Ρούμελης με μοναδικόν σκοπόν να αγωνισθή εναντίον του βαρβάρου κατακτητού διά την απελευθέρωσιν της Ελλάδος εδέχθη επτά (7) τελεσίγραφα εκ μέρους του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και τρεις (3) δολοφονικάς επιθέσεις, διότι απετέλεσε εμπόδιον εις την επιτυχίαν των προδοτικών και καταχθονίων επιδιώξεων του Κ.Κ.Ε.-
21. Οι ηρωϊκοί αγώνες του 5/42 και η θυσία πολλών εκατοντάδων θυμάτων του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ δεν απέβησαν επί ματαίω. ΄Επεσαν εκείνοι ως άγιοι μάρτυρες της Χριστιανικής πίστεως και ως σταυροφόροι της Εθνικής Ιδέας, συντελέσαντες διά της θυσίας των εις την διάσωσιν της Ελληνικής Φυλής από τον μαύρον και τον ερυθρόν φασισμόν.-

Εν Αθήναις τη 22/7/1972

Τ.Υ.
Γ.Δ.ΚΑΪΜΑΡΑΣ
Αντ/γος ε.α.

Advertisements