Μάχη του Βερντέν (Φεβ – Δεκ 1916)


Μετά από τη μάχη του Μάρνη ποταμού (5-11/9/1914) ακολούθησε σειρά αγώνων με τους οποίους επιδιώχθηκε η υπερκέραση του αντιπάλου.  Η περίοδος αυτή των επιχειρήσεων που ονομάσθηκε  δρόμος προς τη θάλασσα  διήρκεσε από 25/9-15/11/1914 και κατέληξε στη δημιουργία ενός συνεχούς μετώπου από την Ελβετία μέχρι το Νιούπορτ στη Βόρεια Θάλασσα, το οποίο παρουσίαζε μια εσοχή προς το Παρίσι, που απείχε 80 χλμ. περίπου από αυτό.  Επακολούθησε ο πόλεμος χαρακωμάτων, που διήρκεσε πάνω από τρία χρόνια.

Η περίοδος αυτή της στασιμότητας αποτελεί μια διαρκή πάλη επικρατήσεως μεταξύ επιθέσεως και άμυνας των αντιπάλων (Γερμανών – Αγγλογάλλων).   Σ΄αυτήν την περίοδο τέθηκαν σε εφαρμογή νέες μέθοδοι όπως :

  1. Ακατάπαυστη προπαρασκευή Πυροβολικού με συνεχή παρατήρηση από τον αέρα.
  2. Χρησιμοποίηση ασφυξιογόνων αερίων από τους Γερμανούς.
  3. Χρησιμοποίηση αρμάτων μάχης από τους Αγγλογάλλους.
  4. Κινητός φραγμός πυρός.
  5. Απόκρυψη της προπαρασκευής.
  6. Δημιουργία των διαδοχικών οργανωμένων τοποθεσιών άμυνας.
  7. Ελαστική ή κατά βάθος άμυνα.
  8. Οργάνωση της αντιαρματικής άμυνας.
  9. Διασπορά των μέσων άμυνας κτλ.

Με την πάροδο του χρόνου η θέση της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας συνεχώς χειροτέρευε. Τελικά, οι Γερμανοί υπέκυψαν μπροστά στη συντριπτική υπεροχή των Συμμάχων.

Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της περιόδου αυτής είναι η μάχη του Βερντέν που άρχισε στο Δυτικό μέτωπο στις 21 Φεβρουαρίου 1916 και διήρκεσε μέχρι το Δεκέμβριο 1916.  Η μάχη του Βερντέν χαρακτηρίζεται από το μεγάλο αριθμό των δυνάμεων που έλαβαν μέρος (περίπου 110 Μεραρχίες συνολικά) καθώς και για την τρομακτική σκληρότητα, κατατριβή και φθορά των αντιπάλων.

Περιγραφή του Πεδίου της Μάχης

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 029 191402 ΒΕΡΝΤΕΝ

Μάχη του Βερντέν (Φεβ – Δεκ 1916) – Το πεδίο της μάχης

Το Βερντέν ήταν μία ευρεία οχυρωμένη περιοχή γύρω από την ομώνυμη πόλη της Γαλλίας, κοντά στα γαλλογερμανικά σύνορα, που κάλυπτε και τις δύο όχθες του ποταμού Μεζ και αποτελούσε ένα από τα ισχυρότερα φρούρια του κόσμου.  Περιλάμβανε 18 ανεξάρτητα συγκροτήματα οχυρών και πολυάριθμα άλλα έργα συνδέσμου, πυροβολεία και πολυβολεία από σκυρόδεμα, ενισχυμένα καταφύγια, αποθήκες πυρομαχικών, δίκτυο στενής σιδηροδρομικής γραμμής κτλ.  Το υπέδαφος των κύριων οχυρών ήταν ένα απέραντο υπόγειο, όπου μπορούσαν να καλυφθούν όλες οι υπηρεσίες και οι εφεδρείες της περιοχής.

Η κατασκευή των οχυρών του Βερντέν είχε αρχίσει από το 1874 και από τότε συνεχώς αυτά συμπληρώνονταν και βελτιώνονταν.  Παρ΄όλα αυτά όμως, επειδή στα προηγούμενα χρόνια του πολέμου τα οχυρά του Βελγίου και της Βόρειας Γαλλίας έπεσαν, μάλλον γρήγορα, η Ανώτατη Γαλλική Διοίκηση (ΑΓΔ) κατάργησε την αυτονομία των οχυρών του Βερντέν και τα υπήγαγε στις εκεί Στρατιές, οι οποίες χρησιμοποίησαν τα διάφορα υλικά και τον οπλισμό τους για άλλες αποστολές.  Συνεπώς, την εποχή της γερμανικής επιθέσεως, η οχυρωμένη περιοχή του Βερντέν, ήταν ένας αμυντικός τομέας ανάλογος με τους υπόλοιπους του Δυτικού Μετώπου.

Δυνάμεις και Διάταξη Γερμανών

Η γενική πολεμική κατάσταση, στις αρχές του 1916 ήταν ευνοϊκή για τους Γερμανούς.  Στο Δυτικό Μέτωπο είχαν αποκρούσει τις επιθέσεις των Συμμάχων, ενώ στο Ανατολικό είχαν τέτοιες επιτυχίες, ώστε οι Ρώσοι να θεωρούνται ανίκανοι να αναλάβουν σοβαρές επιχειρήσεις για αρκετό χρόνο.  Μετά από αυτά ο Στρατάρχης Χίντεμπουργκ πρότεινε να συνεχισθεί η προσπάθεια για την πλήρη συντριβή των Ρώσων.  ΄Ομως ο Στρατηγός Φον Φαλκεχάιν που είχε αντικαταστήσει τον Μόλτκε στη διοίκηση του γερμανικού Στρατού μετά τη μάχη του Μάρνη ποταμού (5-11/9/1914), αποφάσισε να τηρήσει το έτος 1916, αμυντική στάση στο Ανατολικό μέτωπο, ενώ η κύρια προσπάθεια θα στρεφόταν στο Δυτικό Μέτωπο, με αιφνιδιαστική, ισχυρή επίθεση κατά της οχυρωμένης περιοχής του Βερντέν.

Οι σημαντικότεροι λόγοι εκλογής του Βερντέν για να εκδηλωθεί εκεί η κύρια γερμανική επίθεση, ήταν οι ακόλουθοι :

  1. Στρατηγικοί:Μετά την επιτυχία των τακτικών επιτυχιών, χάρη στην ισχυρή αιφνιδιαστική επίθεση.  Προβλεπόταν με ταχεία εκμετάλλευση, να επιτευχθεί ο διαχωρισμός των γαλλικών δυνάμεων και η διαδοχική συντριβή τους.
  2. Δυναστικοί:Ο τομέας του Βερντέν ανήκε στη Ζώνη Ενεργείας (ΖΕ) του Διαδόχου του Αυτοκρατορικού θρόνου Κόνπριτζ, ο οποίος πάρα πολλές φορές το 1914 και 1915 προσπάθησε, ανεπιτυχώς, να καταλάβει την οχυρωμένη τοποθεσία του Βερντέν.  Ετσι, η Ανώτατη Γερμανική Διοίκηση για να εξυψώσει το γόητρό του ανέθεσε σε αυτόν την επίθεση, προκειμένου να αποκτήσει τον τίτλο  » Ο Νικητής του Βερντέν».
  3. Ηθικοί και Ιστορικοί:Το όνομα του Βερντέν ήταν γεμάτο με ένδοξες αναμνήσεις για τους Γερμανούς.  Δύο φορές το κατέλαβαν,  το 1792 και το 1870, αλλά, επειδή από τη συνθήκη της Φραγκφούρτης θεωρούνταν ο  «ακρογωνιαίος λίθος της γαλλικής άμυνας»,  η πτώση του για τρίτη φορά στους Γερμανούς, θα είχε εξαιρετικά σοβαρό αντίκτυπο τόσο στη γερμανική και στη γαλλική κοινή γνώμη, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.

Στις παραμονές της επιθέσεως οι γερμανοί διέθεταν έναντι του Βερντέν 17-18 Μεραρχίες, υποστηριζόμενες από 2.000 πυροβόλα τελευταίου τύπου, υπό τη V Στρατιά.  Την αρχική επίθεση θα εκτελούσαν 10 Μεραρχίες, ενώ οι υπόλοιπες θα είχαν ετοιμότητα να επέμβουν στον αγώνα αργότερα, για να αντικαταστήσουν τις πρώτες Μεραρχίες και να εξασφαλίσουν στη μάχη την επιθυμητή κλιμάκωση.

Δυνάμεις και Διάταξη Γάλλων

Στις 6 Δεκεμβρίου 1915 συνήλθε στο Σαντιγύ της Γαλλίας πολεμικό συμβούλιο των Συμμάχων για το έτος 1916.

Μετά από εισήγηση του Γάλλου Αρχιστρατήγου Ζοφρ, αποφασίσθηκε να αναληφθεί ταυτόχρονη επίθεση από τους Συμμάχους, για την περίσφιξη της Γερμανίας και των συμμάχων της.  Την κύρια προσπάθεια θα αναλάμβαναν οι Αγγλογάλλοι στο Δυτικό Μέτωπο, στην περιοχή του Σομ ποταμού, ώστε να μην αφήσουν το χρόνο στους Γερμανούς να αντιδράσουν.  Υπολόγιζαν η συνδυασμένη αυτή επίθεση να άρχιζε από τον Ιούλιο, λόγω της αδυναμίας των Ρώσων και λόγω των ατυχημάτων του 1915, από τα οποία είχαν ανάγκη εξάμηνης προθεσμίας τουλάχιστον για να προετοιμασθούν.  Αν το διάστημα του εξαμήνου αυτού, οι Γερμανοί επωφελούνταν από τη ρωσική εξασθένιση και ενεργούσαν επίθεση, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου, θα γινόταν γρηγορότερα η συμμαχική  επίθεση για να ανακουφισθεί το ρωσικό μέτωπο.

Όταν το ενδεχόμενο αυτό πραγματοποιήθηκε και ολόκληρη η γερμανική ορμή ξέσπασε κατά των Γάλλων στο Βερντέν, ο Αρχιστράτηγος Ζοφρ, αποφάσισε να αντιμετωπίσει την εχθρική ενέργεια μόνο με τις γαλλικές δυνάμεις, ώστε να είναι δυνατή η εκδήλωση της προβλεπόμενης συμμαχικής επιθέσεως στον ποταμό Σομ.

Οι γαλλικές δυνάμεις που υπεράσπιζαν τον τομέα του Βερντέν, στις αρχές του 1916 ήταν:

  1. Στην αριστερή (δυτική) όχθη του ποταμού Μεζ (Μεύση): 27η και 67η ΜΠ υπό το Στρατηγό ντε Μπαζελαίρ.
  2. Στη δεξιά (ανατολική) όχθη μέχρι τη σιδηροδρομική γραμμή Βερντέν – Μετς  72η, 51η και 14η ΜΠ υπό το Στρατηγό Κρετιέν.
  3. Το 2ο ΣΣ (τρεις ΜΠ) και η 37η ΜΠ νοτιότερα ως Εφεδρεία.  Μετά τις πρώτες ενδείξεις για γερμανική επίθεση οι δυνάμεις αυτές ενισχύθηκαν ακόμη με τρεις Μεραρχίες.  Έτσι, οι γαλλικές δυνάμεις στο Βερντέν κατά το χρόνο της επιθέσεως ανέρχονταν σε 11 ΜΠ.  Υποστηριζόμενες από 388 πυροβόλα μάχης και 244 βαριά, όλα σχεδόν παλιού τύπου.

Η γαλλική διάταξη ακολουθούσε τα υψώματα ανατολικά του Μεζ ποταμού, καμπτόταν κοντά στο φρούριο Βερντέν σε ορθή γωνία, έτσι ώστε αυτό που βρισκόταν στην κορυφή της γωνίας, να σχηματίζει προεξοχή προς τη γερμανική πλευρά.

Σχέδια και Αποστολές Γερμανών

Οι Γερμανοί έχοντας αποφασίσει να επιτεθούν κατά των Γάλλων και επειδή δε διέθεταν επαρκείς δυνάμεις για να αναλάβουν επίθεση σε ευρύ μέτωπο, προετοιμάσθηκαν να επιτεθούν κατά της προεξοχής του Βερντέν, σε στενό μέτωπο στα ανατολικά υψώματα του Μεζ ποταμού.  Έκριναν ότι εκεί παρουσιαζόταν για αυτούς το εξαιρετικό πλεονέκτημα να συγκεντρώσουν τον όγκο των δυνάμεών τους (10 Μεραρχίες) και την καταπληκτική μάζα του πυροβολικού (2.000 πυροβόλα), η οποία ποτέ άλλοτε δεν είχε συγκεντρωθεί σε τόσο στενό μέτωπο, αφού ο βομβαρδισμός θα κάλυπτε μέτωπο 22 χλμ. και η επίθεση θα εκδηλωνόταν σε τμήματα περίπου 7 χλμ.

Ακόμα, ότι, εξαιτίας της γεωγραφικής θέσεως και, κυρίως, της εθνικής σπουδαιότητας του Βερντέν, οι Γάλλοι θα δέχονταν τη μάχη στις οχυρωμένες θέσεις τους.  Εάν οι Γάλλοι αρνούνταν τη μάχη στο σημείο αυτό, η άρνησή τους θα προσπόριζε στους Γερμανούς σπουδαία ηθικά πλεονεκτήματα.  Και στις δύο περιπτώσεις η επίθεση δε θα είχε τη μορφή των προηγουμένων (Μάρνη – Ανατολικό Μέτωπο) που κατέληγαν σε ένα θύλακα μέσα στην εχθρική διάταξη και αποτελούσε οπωσδήποτε παγίδα για τις δυνάμεις που εισέρχονταν σε αυτόν.

Σχέδια και Αποστολές Γάλλων

Το γαλλικό σχέδιο ήταν απλό και προέβλεπε σθεναρή άμυνα στην οχυρωμένη αυτή τοποθεσία και τη διενέργεια αντεπιθέσεων με τις ισχυρές εφεδρικές δυνάμεις που υπήρχαν.  Αναμφισβήτητα οι Γάλλοι βρίσκονταν σε μειονεκτική θέση, αλλά ο Αρχιστράτηγος Ζοφρ δέχθηκε τη μάχη και παρά τις δυσμενείς συνθήκες την κέρδισε.

Διεξαγωγή της Μάχης

Η μάχη του Βερντέν διακρίνεται σε δύο φάσεις:

  • 2η Φάση: Γαλλική αντεπίθεση, 24 Οκτωβρίου 1916. Κατέληξε στην απώθηση των Γερμανών και την εξασφάλιση της ακεραιόρητας του Βερντέν.
  • 1η Φάση: Γερμανική επίθεση, 21 Φεβρουαρίου 1916.
  • Έναρξη Γερμανικής Επιθέσεως (21 Φεβρουαρίου 1916)
    • Στις 0715 της 21 Φεβρουαρίου 1916 το γερμανικό πυροβολικό άρχισε έναν τρομερό βομβαρδισμό σε μέτωπο 22 χλμ. από τις δύο πλευρές του ποταμού Μεζ και σε όλο το βάθος των γαλλικών οργανώσεων.  Παράλληλα, η γερμανική αεροπορία υποχρέωνε τη γαλλική, να αναστραφεί προς τη βάση της.
    • Ο βομβαρδισμός εξακολούθησε αμείωτος μέχρι τις 1645, οπότε οι Γερμανοί απέστειλαν ισχυρές επιθετικές αναγνωρίσεις για την εξακρίβωση των αποτελεσμάτων της προπαρασκευής του Πυροβολικού και την κατάληψη ορισμένων σοβαρών σημείων. Έμειναν έκπληκτοι, γιατί από παντού εξέρχονταν οι γάλλοι υπερασπιστές από τα χαρακώματα και μετά από πολλές δυσκολίες και θυσίες τα γερμανικά επιτιθέμενα τμήματα κατόρθωσαν να προσεγγίσουν τις γαλλικές θέσεις.
    • Την επομένη, 22 Φεβρουαρίου, κάτω από πυκνό χιόνι, άρχισε με την υποστήριξη του πυροβολικού η κύρια επίθεση του πεζικού με 10 Μεραρχίες παρατεταγμένες στην πρώτη γραμμή.  Μέσα σε δύο μέρες και μετά από ισχυρές επιθέσεις, οι Γερμανοί, κατόρθωσαν να προχωρήσουν περίπου 8 χλμ., ενώ άλλα 6 χλμ. απέμεναν μέχρι την πόλη του Βερντέν.  Οι Γάλλοι υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν σε μέτωπο 20-25 χλμ. και σε βάθος 7-9 χλμ.  Στις 26 Φεβρουαρίου οι Γερμανοί κατέλαβαν το οχυρό Ντουωμόν.  Η γαλλική διάταξη κλονίσθηκε επικίνδυνα, αλλά το γαλλικό πυροβολικό -που ήταν κατάλληλα αναπτυγμένο στη δυτική όχθη του Μεζ ποταμού- πλευροκόπησε τα επιτιθέμενα γερμανικά τμήματα με σφοδρότατα πυρά και τα ανάγκασε να ανακόψουν την προχώρησή τους.
    • Στο μεταξύ, ο Γάλλος Αρχιστράτηγος Ζοφρ απέστειλε επιτόπου το Γενικό Επιτελάρχη Στρατηγό Καστελνώ και παράλληλα κατεύθυνε τις πρώτες ενισχύσεις (1ο, 13ο, 20ό, 21ο, ΣΣ) και όλες τις διαθέσιμες εφεδρείες Πυροβολικού προς την τοποθεσία του Βερντέν.  Η ενίσχυση του μετώπου εξακολούθησε αδιάκοπα και από τις δύο πλευρές μέχρι το τέλος της μάχης.
    • Ο Στρατηγός Καστελνώ φθάνοντας εκεί, διόρισε διοικητή της άμυνας του Βερντέν το Στρατηγό Πεταίν, Διοικητή 2ης Στρατιάς, ο οποίος είχε ήδη διακριθεί σε όλες τις διοικήσεις που είχε ασκήσει, από την έναρξη του πολέμου.
    • Ο Πεταίν διαδηλώνοντας τη σταθερή θέληση διεκδικήσεως του εδάφους σπιθαμή προς σπιθαμή, πήρε όλα τα απαραίτητα μέτρα για την επιτυχία στη δεξιά (ανατολική) όχθη του Μεζ ποταμού, ενώ παράλληλα διαισθανόμενος ότι οι Γερμανοί θα επιτίθονταν και στην αριστερή (δυτική) όχθη, βελτίωσε τις οργανώσεις και σε αυτήν.
    • Πράγματι, στις 6 Μαρτίου μετά από διήμερη προπαρασκευή του Πυροβολικού, οι Γερμανοί επιτέθηκαν και στον τομέα αυτό, σε μέτωπο 5 χλμ.  Αρχικά, σημείωσαν κάποιες επιτυχίες, αλλά με την πάροδο του χρόνου αντιμετώπιζαν όλο και περισσότερο τη σθεναρή αντίσταση των Γάλλων.  Η ταχεία προχώρηση των Γερμανών επιβραδύνεται αισθητά και αρχίζει πλέον η μεθοδική προώθηση των δυνάμεων με σκληρές προσπάθειες που προκάλεσαν αιματηρές απώλειες.
    • Οι επιχειρήσεις αυτές συνεχίσθηκαν όλο το Μάρτιο και τον Απρίλιο, είτε στη μία, είτε στην άλλη ή και στις δύο όχθες του Μεζ ποταμού ταυτόχρονα, στα ιστορικά εδάφη του Βερντέν, στα οχυρά Ντουωμόν, Βω, στο Μορτόμ και στο ύψ. 304 αλλά δεν είχαν άλλο αποτέλεσμα, παρά μόνο ασήμαντα εδαφικά κέρδη.  Η σφοδρότητα του αγώνα ήταν τέτοια, ώστε δάση ολόκληρα καταστράφηκαν από τους βομβαρδισμούς, ενώ ένα χωριό (το Φλερύ) εξαφανίσθηκε τελείως, και μετά τη μάχη δεν υπήρχε ούτε ίχνος να δείχνει την ύπαρξή του.
    • Τους μήνες Μάιο και Ιούνιο η μάχη συνεχίσθηκε αδιάκοπα, με πολλές απώλειες των αντιπάλων.  Στις 7 Μαΐου οι Γερμανοί κατόρθωσαν να καταλάβουν ύστερα από σκληρό και πεισματώδη αγώνα το ύψ. Μορτόμ και το ύψ. 304 στη δυτική όχθη του Μεζ ποταμού.  Στις 22 και 23 του ίδιου μήνα μεγάλη γαλλική αντεπίθεση στην ανατολική όχθη, κλόνισε τη γερμανική διάταξη γύρω από το οχυρό Ντουωμόν.  Οι Γάλλοι όμως, απέτυχαν να ανακαταλάβουν το οχυρό αυτό.  Στα τέλη Μαΐου οι Γερμανοί κατέλαβαν το δάσος και το χωριό Κυμιέρ στη δυτική όχθη, ενώ τις πρώτες μέρες του Ιουνίου το οχυρό Βω στην ανατολική όχθη και στις 21 Ιουνίου το χωριό Φλερύ, πολύ κοντά στην πόλη του Βερντέν.
    • Στην τρομερή αυτή πάλη, οι Γάλλοι αντικαθιστούσαν πολλές φορές τις μεραρχίες κάθε δεύτερη μέρα, μετά από σκληρή δοκιμασία.  Έτσι, κατά το διάστημα της μάχης αυτής υπολογίζεται ότι 60-65 γαλλικές μεραρχίες έλαβαν μέρος και πολλές από αυτές, εναλλάχθηκαν στον αγώνα 2-4 φορές.
    • Οι γερμανικές απώλειες όμως, υπήρξαν μεγαλύτερες, αν και ο αριθμός των μεραρχιών τους ήταν μικρότερος.  Και αυτό γιατί οι Γερμανοί δεν αντικαθιστούσαν τις μεραρχίες τους από την πρώτη γραμμή, αλλά αναπλήρωναν τις απώλειές τους με νέες ενισχύσεις επί τόπου, με αποτέλεσμα την πληρη κατατριβή αυτών και, ιδιαίτερα, των στελεχών.
    • Η κατάληψη του χωριού Φλερύ υπήρξε η τελευταία επιτυχία των Γερμανών. Η μεγάλη νίκη του Ρώσου Στρατηγού Βρουσίλωφ στο Ανατολικό Μέτωπο στις 7 Ιουνίου και η εκδήλωση την 1η Ιουλίου της συμμαχικής επιθέσεως στον ποταμό Σομ, ανακούφισαν τους Γάλλους στο Βερντέν, από το οποίο οι Γερμανοί υποχρεώθηκαν να αποσύρουν μεγάλες δυνάμεις για να ενισχύσουν τα άλλα μέτωπα.  Από τότε, παρά τις προσπάθειές τους οι Γερμανοί δεν κατόρθωσαν να προχωρήσουν βαθύτερα.
    • Μετά την ανάληψη της Ανωτάτης Διοικήσεως του γερμανικού στρατού από τη δυανδρία Χίντερμπουργκ-Λούντεντορφ, διατάχθηκε η τέλεια ανακοπή της γερμανικής επιθέσεως.
  • Έναρξη γαλλικής αντεπιθέσεως (24 Οκτωβρίου 1916)
    • Μετά την ανακοπή της γερμανικής επιθέσεως, η Ανώτατη Γαλλική Διοίκηση αποφάσισε να αναλάβει ευρεία αντεπίθεση για να απομακρύνει την εχθρική απειλή και να αποκαταστήσει την ακεραιότητα της τοποθεσίας του Βερντέν.
    • Η αντεπίθεση αυτή εκδηλώθηκε με δύο διαδοχικές επιθετικές ενέργειες στις 24 Οκτωβρίου και στις 15 Δεκεμβρίου 1916, που είχαν ως αποτέλεσμα την απώθηση των Γερμανών, την ανακατάληψη των οχυρών που είχαν κυριευθεί και την εξουδετέρωση κάθε άμεσης απειλής κατά του Βερντέν.
    • Η γαλλική νίκη στο Βερντέν, ολοκληρώθηκε τον επόμενο χρόνο, όταν στις 20 Αυγούστου 1917 οι γαλλικές δυνάμεις εξαπέλυσαν νέα επίθεση και στις δυο πλευρές του Μεζ ποταμού και ανάγκασαν τους Γερμανούς να επανέλθουν στις αρχικές βάσεις εξορμήσεώς τους.

Μάχη του Σομ Ποταμού (1 Ιουλίου 1916)

Την 1η Ιουλίου εκδηλώθηκε, σύμφωνα με την απόφαση του πολεμικού συμβουλίου Σαντιγύ, η συνδυασμένη αγγλογαλλική επίθεση στον ποταμό Σομ.  Μετά την αιμορραγία του Βερντέν, η γαλλική συμμετοχή δεν ήταν τόσο ισχυρή.  Στο πλευρό των 25 Μεραρχιών του Αγγλικού Στρατού κάτω από τη διοίκηση του Σερ Ντούγκλας Χαίηγκ, συμμετείχαν 12 γαλλικές μεραρχίες υπό την ανωτάτη διοίκηση του Στρατηγού Φος, Διοικητή της Βόρειας Ομάδας Στρατιών.  Η μέθοδος των επιθετικών ενεργειών στο Σομ ήταν απόλυτα νέα.  Αυτή περιλάμβανε μια σειρά από επίμονες και διαδοχικές επιθέσεις με σαφώς καθορισμένους και περιορισμένους ΑΝΣΚ με τη χρησιμοποίηση σοβαρών υλικών μέσων, οι οποίες θα είχαν ως τελικό αποτέλεσμα τη διάσπαση του μετώπου.  Η προπαρασκευή του Πυροβολικού υπήρξε ισχυρότατη και διήρκεσε 8 1/2 ημέρες.  Για 3 μήνες εξακολούθησε η μάχη που είχε ως αποτέλεσμα τη συντριβή των οργανώσεων και τη σε βάθος 10-15 χλμ. προχώρηση των Αγγλογαλλικών δυνάμεων, μετά την οποία όμως βρέθηκαν και πάλι μπροστά σε αντίπαλο οργανωμένο και περισσότερο ισχυρό, αφού 50.000 αιχμάλωτοι και 200 πυροβόλα πέρασαν στα χέρια των Γάλλων.  Η γερμανική συντριβή ήταν καταφανής και την ομολόγησαν τόσο ο Χίντεμπουργκ, όσο και ο Λούντεντορφ.

Ο Στρατηγός Ζοφρ επιθυμούσε να συνεχίσει την επίθεση, εκμεταλλευόμενος τις νίκες στο Βερντέν και στο Σομ ποταμό, αλλά οι Άγγλοι οι οποίοι είχαν υποστεί πολλές απώλειες, ιδίως σε στελέχη, δε συμφώνησαν και έτσι διακόπηκαν οι επιθέσεις μέχρι την άνοιξη του 1917, οπότε οι σύμμαχοι υπολόγιζαν ότι θα κατάφερναν το τελικό κτύπημα.

Αποτελέσματα

Η κατατριβή υπήρξε πολύ σημαντική.  Γερμανοί και Γάλλοι έκαναν μεγάλη κατανάλωση πυρομαχικών και είχαν τεράστιες απώλειες, χωρίς ωστόσο να επιτύχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.  Με την αιματηρή αυτή μάχη του Βερντέν αλλά και του Σομ ποταμού, αποδείχθηκε ότι το δόγμα που επικρατούσε τότε, ότι το Πυροβολικό κατακτά και το πεζικό καταλαμβάνει ήταν κάπως υπερβολικό.

Οι Γάλλοι έχασαν περίπου 347.000 άνδρες (δηλαδή 55.000 νεκροί, 195.000 τραυματίες και 97.000 αγνοούμενοι).  Το γαλλικό πυροβολικό με 1.100 πυροβόλα των 75 χιλιοστών και 900 βαριά, έβαλε περισσότερο από 14 εκατομμύρια βλήματα.

Οι γερμανικές απώλειες ξεπέρασαν τους 500.000 άνδρες.

Διαπιστώσεις – Συμπεράσματα

Η μάχη του Βερντέν εγκαινίασε τον αγώνα κατατριβής με περιορισμένους σκοπούς.  Εκείνο που χαρακτηρίζει τον αγώνα ενός σχεδόν έτους είναι η χωρίς προηγούμενο ανάπτυξη πυροβολικού και η σφοδρότητα του βομβαρδισμού του οποίου τα αποτελέσματα ήταν τόσο περισσότερο φονικά, όσο οι θέσεις μάχης των δύο αντιπάλων ήταν λιγότερο μεθοδικά οργανωμένες και δε διέθεταν τα απαραίτητα σκέπαστρα.

Το σχέδιο του Στρατηγού Φον Φαλκεχάιν να επιδιώξει να κάμψει την ισχύ του αντιπάλου προκαλώντας σε αυτόν σκληρές απώλειες, χωρίς να εμπλέξει στον αγώνα ισχυρές δυνάμεις για να επιτύχει το επιθυμητό αποφασιστικό αποτέλεσμα, ήταν τραγικό λάθος.  Έτσι, οι Γερμανοί, δεν εκμεταλλεύθηκαν την αρχική τους υπεροχή σε δυνάμεις και μέσα, για να επιτύχουν το σκοπό τους, με αποτέλεσμα να δώσουν την ευκαιρία στους Γάλλους να ενισχυθούν.  Από τα τέλη Φεβρουαρίου 1916, το στοιχείο αιφνιδιασμού είχε φανερά χαθεί για τους Γερμανούς.  Ωστόσο, η θυσία τόσων ανδρών μαχητών συνεχίσθηκε για πολλούς μήνες ακόμη και η ιστορία δε θα παραλείψει να κρίνει αυστηρά τους στρατηγούς εκείνους, που δεν είχαν την πρόνοια να παραιτηθούν από μια επιχείρηση την οποία είχαν κακώς μελετήσει και στοίχισε τη ζωή τόσων χιλιάδων ανθρώπων με ασήμαντα αποτελέσματα.

Το Βερντέν είχε για τους Γερμανούς μόνο συμβατική ηθική σημασία.  Η κατάληψή του παρείχε σε αυτούς μόνο το πλεονέκτημα της αποφράξεως της καλύτερης βάσεως επιθέσεως των συμμάχων.  Πράγματι, χρησιμοποιώντας το Βερντέν ως βάση εξορμήσεως τα συμμαχικά στρατεύματα μπορούσαν να ενεργήσουν προς το Λουξεμβούργο και το Σεντάν και να φέρουν τις γερμανικές δυνάμεις σε δεινή θέση.  Συνεπώς, η παρενόχλησή του με τις απαραίτητες δυνάμεις και η παράκαμψή του με σκοπό τη χρησιμοποίηση του όγκου των δυνάμεων εναντίον άλλου πιο ευαίσθητου σημείου της συμμαχικής άμυνας, ίσως προσέδιδε στους Γερμανούς μεγαλύτερα πλεονεκτήματα.

Η εκλογή του Βερντέν ως ΑΝΣΚ μιας τόσο σημαντικής επιθέσεως, ήταν, στρατιωτικά κρινόμενη, μια επιλογή αμφισβητήσιμη.  Από τη φύση του εδάφους και από τη μόνιμη αμυντική οργάνωσή του, το Βερντέν ήταν ένα από τα ισχυρότερα σημεία ολόκληρου του Δυτικού Μετώπου.  Η πτώση του και μια σύμπτυξη 100 χλμ. μέτρια θα μείωνε τη στρατηγική κατάσταση των Γάλλων.

Τέλος, θα πρέπει να εξαρθεί το ηθικό των γαλλικών στρατευμάτων, τα οποία αν και δοκιμάσθηκαν σκληρά, κατόρθωσαν να υπερασπισθούν τις θέσεις τους με πείσμα και απαράμιλλο ηρωισμό.  Και όταν ήρθε η κατάλληλη ώρα, εξόρμησαν και με ένα ισχυρό κτύπημα, πέτυχαν τη νίκη κατά του αντιπάλου.

One thought on “Μάχη του Βερντέν (Φεβ – Δεκ 1916)

  1. Παράθεμα: Μάχη του Βερντέν (Φεβ – Δεκ 1916) « ΑΒΕΡΩΦ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s